علاج حمى يوم شرابيه هرگاه از شرب شراب صرف قوى به سبب گرمى دل و جگر و دماغ و صعود بخارات گرم و اشتعال حرارت حمى يوم حادث شود شراب را موقوف نمايند و تبريد و تسكين حرارت كنند و به علاج صداع خمارى پردازند و نوشانيدن آب انار و شربت غوره بر برف سرد كرده و مالش دست و پا به روغن بنفشه و نيلوفر و روغن گل و آرام و خواب و نطول به آب نيم‌گرم بر سر سودمند است . و گويند كه شربت حب الآس را خاصيت عجيب است اكثر تسكين و قلع آن فى الفور مىكند و اشربهء ترش مثل شربت ريباس و انار و سيب و مانند آن به آب سرد اندك اندك بدهند و يا خميرهء صندل ترش نه ماشه و شربت انارين يا سكنجبين تفاحى ليمونى علوى خان چهار توله در گلاب و بيدمشك و كيوره و عرق زرشك هر يك چهار توله بر برف سرد كرده نوشانند . و اگر درد سر شديد باشد قيء كنند به كرات و مرات و يا تليين طبع به مثل آب آلو و زردآلو و تمر هندى و شيرخشت در گلاب و بيدمشك و تغذيه از بوارد و مزورات و بچهء مرغ به آب غوره و آب انار سازند و گاهى احتياج بتليين از ماء الفواكه و مانند آن و به فصد و قيء افتد و خصوصاً چون صداع ايشان دوام نمايد و بايد كه در حمام بعد انحطاط تب داخل كنند و آب نيم‌گرم بسيار بر سر ريزند و روغن بنفشه در بينى چكانند و چون از حمام داخل خارج شوند و يك ساعت آرام كنند اغذيهء مذكوره دهند و استكثار خواب نمايند و هرگاه از خواب بيدار شوند اعادهء تدبير نمايند و ربوب فواكه بنوشانند علاج حمى يوم غذائيه و دوائيه گاهى اغذيه و ادويهء حاره حمى يوم آرد و نوعى كه حمى يوم شمسيه در اكثر امر دماغيه و در روح نفسانى و حمى يوم حماميه قلبيه و در روح حيوانى مىباشد حمى يوم غذائيه كبديه و در روح طبيعى بود و علاجش ادرار به مبردات معروفه مثل لعاب اسبغول و شيرهء تخم خرفه و خيارين و خربزه و سكنجبين ساده و آب سرد به برف است و تليين طبيعت به مثل شيرخشت و تمر هندى و يا آب انارين و شيرخشت و يا شربت ورد مكرر و يا شربت آلو مسهل نمايند و اصلاح جگر اول اشيا است به مثل آب كاسنى و بقول بارده ديگر چون كاهو و خرفه و سكنجبين و ضمادات مبرده از صندل و كافور و گلاب و عصارهء گل سرخ و عصارهء بقول بارد سرد بالفعل و تطفيه به اغذيهء باردهء رطبهء مثل ماء الشعير به شكر و روغن بادام شيرين و مزوره معموله به كدو و اسفاناخ و سرمق به روغن بادام كنند و هرچه در علاج يوم حريه مسطور شد در اينجا سودمند باشد . صاحب كامل گويد كه علاج حمى حادث از تناول غذاى حار و اشربهء حار به خورانيدن مريض در جاى سرد است اگر فصل گرما باشد و مقابل باد شمالى باشند و بادكش بجنبانند و لعاب بزرقطونا و شيرهء تخم خرفه مع جلاب و آب انار بر برف سرد كرده بنوشانند و اگر خواهند غذا پوست جو يا گندم به آب سرد و شكر دهند و هنگام خواب شب لعاب اسبغول و بهدانه با نبات و يا جلاب و روغن تخم كدو يا روغن بادام بدهند . و اگر فصل سرما باشد كاهو مربى و كاسنى و خبازى بخورانند و در موضع معتد الهوا بخوابانند . و اگر موسم گرما باشد خرفه و مغز خيار و بادرنگ دهند و انار بمكند و آلوبخارا و توت و شفتالو پخته نرم بخورند و تضميد كبد و معده به صندل و گلاب و قيروطى بارد معمول به گلاب و آب گشنيز و آب كاهو و آب خرفه به روغن بنفشه و روغن گل و موم سفيد نمايند و صاحب اين مرض نزديك شراب نگردد و در حمام داخل نشود . مصنف حاوى گويد كه اگر بسب تناول اغذيه يا ادويهء حاره يا شرب شراب صرف قوى باشد جلاب آلو بخارا و عناب هر واحد بيست عدد تمر هندى و شكر سفيد و ترنجبين هر واحد ده درم بنوشند و غذا ماء الشعير يك بار در آخر روز دهند و تليين طبيعت به نقوع فواكه نمايند و يا آب انارين به شحم آن افشرده سه اوقيه به شكر سفيد ده درم دهند و يا شيره تخم خرفه سه اوقيه به سكنجبين ساده ده درم بنوشانند . و اگر از ماء الشعير كراهت باشد غذا به مزورهء ماش و شيره بادام و كدو سازند و يا جلاب شكر سفيد ده درم و گلاب ده درم و پوست جو سه درم به برف سرد كرده دهند و تناول مغز خيار و بادرنگ و بهدانه و شرب شربت غوره و آب انار و توت سرخ خام و نوشيدن آب برف و مالش اطراف و آرام و خواب و تغذيه به مزورهء غوره يا ريباس يا زرشك يا اناردانه مص انار ميخوش و ريباس و بعد انحطاط استحمام به آب نيم‌گرم نافع است علاج حمى يوم زكاميه و نزليه هرگاه از زكام يا نزلهء حار به سبب انعكاس ابخرهء حادهء ناريه و احتباس آن در دماغ باعث انسداد مسامات رأس و تكاثف آنها از سردى و يا از امتلاى اخلاط حمى يوم عارض گردد علاجش به علاج نزله و زكام كنند و فصد نمايند . و اگر مانعى بود بر فقرهء گردن حجامت كنند و خميرهء بنفشه و شربت آن در عرق مكوه به كرات دهند و اسهال به مطبوخ نرم فرمايند و به تسكين سرفه توجه نمايند و از گوشت و شراب منع كنند و بعد نضج نزله و تسكين تب و سعال در حمام گرم داخل كنند و در علاجش تساهل نكنند تا مؤدى به برسام و ذات الجنب نگردد . ابن الياس گويد كه اگر زكام و نزلهء حار باشد جلاب از بنفشه سه درم و عناب سپستان هر واحد ده عدد شكر سفيد و ترنجبين هر واحد ده درم بنوشند غذا ماء الشعير سازند و يا شربت بنفشه و يا شربت خشخاش هر كدام كه باشد ده درم بنوشند و تليين طبيعت به مطبوخ فواكه نمايند و اگر قوت قوى و علامت خون ظاهر باشد فصد كنند و اخراج خون به قدر قوت واجب نمايند علاج حمى يوم زحيريه و سبب اين همان است كه در وجعيه گفته شد اول به معالجهء زحير متوجه شوند كه به زوال آن حمى خود به خود زائل گردد و سفوف الطين و سفوف نشا در اين باب اثر عظيم دارد